- Telefon: 0531 242 06 70
- E-Posta: yildizgonca.dogru@livhospital.com.tr
Omuz tendon yırtığı, omuz ekleminin hareketini sağlayan ve eklemi stabil tutan tendonlardan bir veya birkaçının kısmen ya da tamamen yırtılmasıdır. Günlük yaşamda en sık karşılaşılan omuz problemlerinden biri olan bu durum, özellikle rotator manşet (rotator cuff) adı verilen tendon grubunu etkiler. Rotator manşet; supraspinatus, infraspinatus, subskapularis ve teres minor kaslarının tendonlarından oluşur ve kolun kaldırılması, döndürülmesi ve omuzun dengede tutulmasında kritik rol oynar.
Omuz tendon yırtıkları ani travmalar sonucu gelişebileceği gibi, çoğunlukla yıllar içinde tendonun yıpranması ve yaşlanmasına bağlı olarak ortaya çıkar. Erken dönemde uygun tedavi uygulanmadığında ağrı kronikleşebilir, omuz hareketleri kısıtlanabilir ve yırtığın boyutu zamanla artabilir.
Tendon yırtıkları iki ana gruba ayrılır:
Sağlıklı bir tendonun ani ve güçlü bir travmaya maruz kalması sonucu gelişir.
En sık nedenleri şunlardır:
Kol üzerine düşme
Omuz çıkığı
Trafik kazaları
Spor yaralanmaları
Ani ağır yük kaldırma
Bu tip yırtıklar özellikle genç ve aktif bireylerde görülmektedir.
En sık görülen tendon yırtığı tipidir.
Yıllar içerisinde tendonun kanlanmasının azalması, tekrarlayan zorlanmalar ve yaşlanmaya bağlı doku kalitesinin bozulması sonucunda gelişir.
Risk faktörleri:
40 yaş üzeri olmak
Tekrarlayıcı omuz hareketleri
Boyacı, marangoz, inşaat çalışanı gibi meslekler
Tenis, voleybol, yüzme gibi sporlar
Sigara kullanımı
Diyabet
Tiroid hastalıkları
Omuz sıkışma sendromu (Impingement)
Rotator manşet, omuzu çevreleyen dört kas ve tendonun oluşturduğu yapıdır.
Bu tendonlar;
Kolu yukarı kaldırır.
Kolun dışa ve içe dönmesini sağlar.
Omuz eklemini yerinde tutar.
Hareket sırasında omuzun dengeli çalışmasını sağlar.
Bu tendonlardan en sık yırtılan supraspinatus tendonudur.
Belirtiler yırtığın büyüklüğüne göre değişebilir.
En sık görülen şikayetler:
Omuzun dış tarafında ağrı
Gece artan omuz ağrısı
Ağrının kolun dış kısmına yayılması
Kolu yukarı kaldırırken zorlanma
Saç tarama veya kıyafet giyerken güçlük
Raflara uzanamama
Güç kaybı
Omuz hareketlerinde takılma hissi
Omuzdan ses gelmesi
İleri evrede kolu kaldıramama
Gece ağrısı özellikle rotator manşet yırtıkları için oldukça tipiktir. Hastalar çoğu zaman ağrılı omuzunun üzerine yatamaz.
Omuz tendon yırtıkları aşağıdaki kişilerde daha yaygındır:
40 yaş üzerindeki bireyler
Sporcular
Yüzücüler
Voleybolcular
Tenis oyuncuları
Fitness yapan kişiler
Boyacılar
Elektrik ustaları
İnşaat çalışanları
Kuaförler
Sağlık çalışanları
Sürekli baş üstü çalışan meslek grupları
Doğru tanı için ayrıntılı hasta öyküsü ve fizik muayene büyük önem taşır.
Muayenede;
Hareket açıklığı değerlendirilir.
Kas gücü ölçülür.
Rotator manşete özel testler uygulanır.
Ağrının kaynağı belirlenmeye çalışılır.
Tanıyı kesinleştirmek için görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.
Yumuşak dokuları göstermese de kemik yapısı ve omuz sıkışmasına neden olabilecek kemik çıkıntıları hakkında bilgi verir.
Kas ve tendon yapısını dinamik olarak değerlendirebilir.
Avantajları:
Radyasyon içermez.
Hızlıdır.
Hareket sırasında inceleme yapılabilir.
Kısmi ve tam kat yırtıkları gösterebilir.
Aynı seansta ultrason eşliğinde tedavi uygulanabilir.
Omuz tendon yırtıklarının tanısında en ayrıntılı görüntüleme yöntemidir.
MR ile;
Yırtığın boyutu
Yırtığın yeri
Tendonun çekilme miktarı
Kas erimesi
Yağlanma derecesi
Eşlik eden diğer omuz problemleri değerlendirilebilir.
Tendonun yalnızca bir kısmı hasarlanmıştır.
Belirtiler daha hafif olabilir.
Uygun tedaviyle cerrahi gerekmeden iyileşme mümkündür.
Tendon tamamen kopmuştur.
Omuz gücü belirgin azalır.
Kolun kaldırılması zorlaşabilir.
Büyük yırtıklarda cerrahi tedavi gerekebilir.
Tedavi; hastanın yaşı, aktivite düzeyi, yırtığın büyüklüğü, şikâyetlerin süresi ve kas gücü kaybına göre planlanır.
İlk dönemde ağrı ve iltihabi süreci azaltmak amacıyla ağrı kesici ve antiinflamatuvar ilaçlar kullanılabilir.
Tedavinin en önemli basamaklarından biridir.
Amaç;
Ağrıyı azaltmak
Hareket açıklığını artırmak
Kas kuvvetini geri kazandırmak
Omuz stabilitesini sağlamak
Günlük yaşam aktivitelerini kolaylaştırmaktır.
Uygun hastalarda ultrason rehberliğinde yapılan enjeksiyonlar önemli avantajlar sağlar.
Ultrason eşliğinde uygulama sayesinde iğne gerçek zamanlı görüntülenir ve ilaç doğrudan hedef dokuya ulaştırılır. Bu yöntem, enjeksiyonun doğruluğunu artırırken çevre damar, sinir ve sağlıklı dokuların korunmasına yardımcı olur.
Hastanın klinik durumuna göre uygulanabilecek tedaviler arasında:
Kortikosteroid enjeksiyonları
PRP (Platelet Rich Plasma)
Proloterapi
Hyalüronik asit enjeksiyonları
Eksozom uygulamaları (uygun hastalarda ve güncel bilimsel veriler doğrultusunda)
yer alabilir. Her tedavi yöntemi her hasta için uygun değildir; uygulanacak yöntem ayrıntılı değerlendirme sonrasında belirlenmelidir.
Aşağıdaki durumlarda cerrahi düşünülebilir:
Tam kat yırtık
Büyük tendon yırtıkları
Genç ve aktif hastalar
Travma sonrası gelişen yırtıklar
Fizik tedaviye rağmen düzelmeyen ağrı
Belirgin kas gücü kaybı
Günümüzde çoğu cerrahi işlem artroskopik (kapalı) yöntemle gerçekleştirilmektedir.
Tedavi edilmeyen tendon yırtıkları zaman içinde büyüyebilir ve tendonun geri çekilmesine, kaslarda yağlanma ve atrofiye neden olabilir. Bunun sonucunda omuz fonksiyonları giderek azalır, kronik ağrı gelişebilir ve ilerleyen dönemde cerrahi tedavinin başarısı da düşebilir. Bu nedenle uzun süren omuz ağrısı, güç kaybı veya hareket kısıtlılığı olan hastaların gecikmeden değerlendirilmesi önemlidir.
Küçük ve kısmi yırtıklarda şikâyetler uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir; ancak tam kat tendon yırtıkları genellikle kendiliğinden iyileşmez.
Hayır. Hastaların önemli bir kısmı ilaç tedavisi, fizik tedavi ve uygun enjeksiyon uygulamaları ile başarılı şekilde tedavi edilebilir. Cerrahi gereksinimi; yırtığın boyutu, hastanın yaşı, aktivite düzeyi ve fonksiyon kaybına göre değerlendirilir.
Ultrason rehberliği, enjeksiyonun doğru anatomik bölgeye uygulanmasını sağlayarak tedavinin etkinliğini artırabilir ve istenmeyen doku hasarı riskini azaltabilir.
Omuz tendon yırtıkları, yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyebilen ancak erken tanı ve uygun tedavi ile büyük oranda kontrol altına alınabilen bir sağlık sorunudur. Uzun süren omuz ağrısı, gece artan yakınmalar, kolu kaldırmada güçlük veya omuzda kuvvet kaybı gibi belirtiler varsa gecikmeden bir Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon uzmanına başvurulmalıdır. Kişiye özel planlanan tedavi programı; egzersiz, fizik tedavi, ultrason eşliğinde girişimsel uygulamalar ve gerektiğinde cerrahi seçeneklerin uygun şekilde değerlendirilmesini içerir. Erken müdahale, hem ağrının azalmasına hem de omuz fonksiyonlarının korunmasına önemli katkı sağlar.
Uzm. Dr. Yıldız Gonca DOĞRU
