Diz Kireçlenmesinde Tedavi: Neler Öneriliyor, Neler Önerilmiyor?

Dr. Yıldız Gonca Doğru | Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı

Diz kireçlenmesi, tıbbi adıyla diz osteoartriti, ağrıya ve hareket kısıtlılığına yol açabilen bir eklem hastalığıdır. Tedavide amaç ağrıyı azaltmak, hareketi kolaylaştırmak ve günlük yaşamda bağımsızlığı korumaktır.

Amerikan Romatoloji Koleji’nin (ACR) 2026 önerilerinde, tedavinin hastanın şikâyetleri, eşlik eden hastalıkları, beklentileri ve tercihleri dikkate alınarak planlanması vurgulanmaktadır. Her hasta için aynı tedavi uygun değildir.

Güçlü ve koşullu öneri ne anlama gelir?

Güçlü öneri, ilgili tedavinin uygun hastaların çoğunda kullanılmasını destekler. Ancak herkes için zorunlu veya risksiz olduğu anlamına gelmez.

Koşullu öneri, tedavi kararının hastanın özelliklerine, olası yararlarına ve risklerine göre hekimle birlikte verilmesini gerektirir. Kılavuzda bazı yöntemlerin kullanımına karşı öneriler de güçlü veya koşullu olarak sınıflandırılır.

Diz kireçlenmesinde güçlü biçimde önerilen tedaviler

Kişiye uygun, düzenli egzersiz önemlidir

Egzersiz, diz kireçlenmesi tedavisinin temel bileşenlerinden biridir. Program; kişinin ağrı düzeyi, hareket kapasitesi ve eşlik eden sağlık sorunlarına göre düzenlenmelidir. Ağrı veya hareket kısıtlılığı egzersize katılımı zorlaştırıyorsa fizik tedavi ve rehabilitasyon desteği alınmalıdır.

Fazla kilonuz varsa kilo verin

Fazla kilolu veya obezitesi olan kişilerde kilo verme güçlü biçimde önerilmektedir. Kilo yönetimi ve egzersiz, birlikte ele alınması gereken temel tedavi yaklaşımlarıdır.

İltihap giderici ağrı kesici ilaçlar kullanılabilir

Dize uygulanan jel ve krem şeklindeki nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) ile ağızdan kullanılan NSAİİ’ler güçlü biçimde önerilen seçenekler arasındadır.

Bununla birlikte ilaç seçimi; eşlik eden hastalıklar, kullanılan diğer ilaçlar ve yan etki riski değerlendirilerek yapılmalıdır. Kılavuz, diz kireçlenmesinde jel ve krem şeklindeki NSAİİ’lerin ağızdan kullanılanlara tercih edilmesini koşullu olarak önermektedir.

Eklem içi kortizon enjeksiyonu uygulanabilir

Eklem içi kortizon enjeksiyonu, uygun hastalarda güçlü biçimde önerilen tedaviler arasındadır. Uygulama kararı, muayene bulguları ve kişisel riskler değerlendirilerek verilmelidir.

Hastaya göre değerlendirilebilen seçenekler

ACR 2026 önerilerinde aşağıdaki yöntemler koşullu olarak önerilmektedir:

• Uygun dizlik ve terapötik bantlama

• Tai chi ve yoga

• Lokal sıcak veya soğuk uygulamaları

• Masaj ve akupunktur

• Ağrıyla baş etmeyi destekleyen bilişsel davranışçı terapi

• Radyofrekans ablasyon

• Kapsaisin içeren topikal ürünler

• Parasetamol veya duloksetin

Diz kireçlenmesine obezite eşlik ediyorsa, diyet ve egzersize ek olarak kilo yönetimi amacıyla GLP-1 reseptör agonisti grubu ilaçlar da koşullu olarak önerilmektedir. Bu öneri, söz konusu ilaçların tüm diz kireçlenmesi hastalarında kullanılacağı anlamına gelmez.

Yürüme güçlüğü yaşayan kişilerde baston veya diğer yürüme yardımcılarının kullanımı da değerlendirilmelidir.

Hangi tedaviler önerilmiyor?

Güçlü biçimde önerilmeyen başlıca yöntemler

ACR 2026 önerileri, diz kireçlenmesi tedavisinde aşağıdaki uygulamaların kullanılmasına güçlü biçimde karşıdır:

• PRP uygulamaları

• Kök hücre enjeksiyonları

• Glukozamin ve kondroitin takviyeleri

Koşullu olarak önerilmeyen başlıca yöntemler

• Eklem içi hyalüronik

• Dekstroz proloterapisi

• Eklem içi botulinum toksini enjeksiyonları

• TENS

• İç veya dış kenarı yükseltilmiş kama tabanlıklar

• Opioid ağrı kesiciler

D vitamini ve balık yağı takviyelerinin doğrudan osteoartrit tedavisi amacıyla kullanılması da koşullu olarak önerilmemektedir. Bu öneri, eksiklik veya başka bir hastalık nedeniyle gerekli olan tedavileri kapsamaz.

Bu sınıflandırma ACR 2026 önerilerini yansıtır. “Önerilmiyor” ifadesi, bir yöntemin her hastada kesinlikle etkisiz veya zararlı olduğu anlamına gelmez; mevcut kanıtlar ve yarar-risk değerlendirmesi doğrultusunda kullanımının desteklenmediğini belirtir.

Tedavi planı nasıl oluşturulmalı?

Diz kireçlenmesinde tedavi, tek bir ilaç veya uygulamadan oluşmak zorunda değildir. Hasta eğitimi, düzenli egzersiz, gerektiğinde kilo yönetimi ve kişiye uygun ağrı tedavisi birlikte planlanmalıdır.

Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon değerlendirmesinde ağrı, hareket kapasitesi, yürüme ve günlük yaşamda yaşanan güçlükler ele alınarak kişiye özel bir program oluşturulur.

Bu yazı hasta bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişisel muayene ve tedavi planının yerini almaz.

Kaynak: American College of Rheumatology. 2026 Update of the Recommendations for the Management of Osteoarthritis of the Knee, Hip, and Hand. Öneri özeti, 8 Eylül 2026.