Diş Sıkması (Bruksizm) Nedir? Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Diş Sıkması (Bruksizm) Nedir?

Diş sıkması, tıbbi adıyla bruksizm, kişinin farkında olmadan dişlerini sıkması veya gıcırdatmasıyla karakterize yaygın bir çene kası bozukluğudur. Gün içinde bilinçsiz olarak ortaya çıkabileceği gibi en sık uyku sırasında görülür. Çoğu kişi bu alışkanlığının farkında değildir ve durum genellikle diş hekimi veya yakınlarının fark etmesiyle anlaşılır.

Bruksizmin kesin nedeni her zaman tek bir faktöre bağlı değildir. Stres ve anksiyete en sık görülen nedenler arasında yer alırken; uyku bozuklukları, çene eklemi (TME) problemleri, bazı nörolojik hastalıklar, diş kapanış bozuklukları ve bazı ilaçlar da diş sıkmasını tetikleyebilir.

Diş Sıkmasının Belirtileri Nelerdir?

Diş sıkması birçok farklı belirtiyle kendini gösterebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Sabah uyanınca çene ağrısı veya sertliği
• Şakak bölgesinde baş ağrısı
• Çene ekleminden ses gelmesi veya kilitlenme hissi
• Yüz ve boyun kaslarında ağrı
• Dişlerde aşınma, çatlak veya hassasiyet
• Kulak ağrısını taklit eden şikâyetler
• Çiğneme sırasında yorgunluk hissi

Uzun süre tedavi edilmeyen bruksizm, diş minesinde ciddi aşınmalara, dolgu ve protezlerde kırılmalara, çene eklemi rahatsızlıklarına ve kronik kas ağrılarına yol açabilir.

Diş Sıkması Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı; hastanın şikâyetleri, fizik muayene ve çene kaslarının değerlendirilmesiyle konulur. Muayenede çiğneme kaslarında hassasiyet, dişlerde aşınma bulguları ve çene eklemindeki hareket kısıtlılığı değerlendirilir. Gerekli durumlarda diş hekimi, uyku tıbbı veya diğer ilgili branşlarla birlikte multidisipliner değerlendirme yapılabilir.

Diş Sıkması Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, altta yatan nedene göre planlanır. Hafif vakalarda yaşam tarzı düzenlemeleri ve stres yönetimi faydalı olabilir. Gece plağı kullanımı dişlerin aşınmasını önlemeye yardımcı olur ancak kas aktivitesini tamamen ortadan kaldırmaz.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamaları; çene kaslarına yönelik egzersizler, manuel tedavi, postür düzenlenmesi ve kas gevşetici yaklaşımlarla ağrının azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Son yıllarda masseter (çiğneme) kasına botulinum toksin uygulaması, özellikle orta ve ileri düzey diş sıkması olan hastalarda etkili bir tedavi seçeneği olarak öne çıkmaktadır. Uygun hastalarda yapılan botoks uygulaması, çiğneme kaslarının aşırı kasılmasını azaltarak çene ağrısı, baş ağrısı ve diş sıkma şikâyetlerinin hafiflemesine yardımcı olabilir. İşlem kısa sürede uygulanır ve hastalar günlük yaşamlarına aynı gün dönebilir.

Diş Sıkması Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen bruksizm zamanla:

• Dişlerde kalıcı aşınma ve kırıklar,
• Çene eklemi bozuklukları,
• Kronik baş ve boyun ağrıları,
• Çiğneme güçlüğü,
• Yaşam kalitesinde belirgin azalma

gibi problemlere neden olabilir. Bu nedenle özellikle sabah çene ağrısı, dişlerde aşınma veya sürekli baş ağrısı yaşayan kişilerin değerlendirilmesi önemlidir.

 

Uzm. Dr. Yıldız Gonca DOĞRU